Özel Sayı 2007

UNDP'nin hazırladığı 2007/2008 Küresel İnsani Gelişme Raporu, ülkelerin,  yoksulluğu azaltma, gıda, sağlık ve eğitimde benzersiz gerilemelere yolaçabilecek olan iklim değişikliğinin kalkınma üzerindeki etkilerine odaklanması gerektiği konusunda uyarıda bulundu. Rapor, 27 Kasım 2007 tarihinde Brezilya’da UNDP Başkanı Kemal Derviş tarafından açıklandı. Raporun tanıtımı İstanbul dahil olmak üzere dünyanın birçok ülkesinde aynı anda yapıldı.

Ankara, Aralık 2007

“İklim değişikliği her ne kadar tüm insanlığa karşı bir tehdit oluşturuyor olsa da, ilk ve en ağır bedelleri ödeyecek olanlar, bugünkü ekolojik borçta hiçbir suçu bulunmayan yoksullar olacaktır” diyor UNDP Başkanı Kemal Derviş. İklim Değişikliğiyle Mücadele: Bölünmüş bir Dünyada İnsani Dayanışma başlıklı rapor, dünya yoksulluğu azaltma, gıda, sağlık ve eğitimde benzersiz gerilemelere yol açabilecek olan iklim değişikliğinin kalkınma üzerindeki etkilerilerine odaklanması gerektiği konusunda uyarıda bulundu.

Rapor ayrıca küresel ısınma tehdidinin katî bir hesabını ortaya koyuyor. Rapor, dünyanın en yoksul ülkeleri ve onların en yoksul vatandaşları başta olmak üzere dünyayı aşağıya doğru bir sarmalın içine hapsedebilecek, yüzlerce milyon insanı yetersiz beslenmeyle, su eksikliğiyle, ekolojik tehditlerle ve geçim kaynaklarının yok olmasıyla karşı karşıya bırakabilecek bir “kırılma noktası”na doğru sürüklendiğini savunuyor.

Rapor, 2012 yılından – Kyoto Protokol’ünün taahhütlerinin bitiş süresi - sonra çok taraflı bir anlaşma imzalanmasıyla ilgili görüşmelerinin kilit bir döneminde yayınlanıyor. Rapor, adaptasyon (uyum) üzerine güçlendirilmiş uluslararası işbirliği yoluyla 21. yüzyılda ısınmayı iki derecenin altına (3.6F) zorunlu indirmeyi öngören bir “çift izleme” yaklaşımı sunuyor.

Azaltma konusunda, raporun yazarları, gelişmiş ülkeleri liderlik göstererek 2050 yılına kadar sera gazlarını 1990’lı yıllardaki düzeyden %80 oranında azaltmaları için çağrıda bulunuyor. Rapor ayrıca bir çeşit karbon vergilendirmesi, daha sıkı bir permi ticareti programı, enerji düzenlemeleri ve düşük karbonlu teknoloji transferinin finansmanı için uluslararası işbirliğinin savunuculuğunu yapıyor.

Uyum konusunda, rapor, iklim değişikliğiyle mücadelede ortaya çıkan eşitsizliklerin, ülke bazında ve ülkeler arasında daha da geniş eşitsizliklere yolaçan güçlü bir unsur olduğu konusunda uyarıda bulunuyor ve zengin ülkelere, iklim değişikliği uyumunu yoksulluğun azaltılması ile ilgili uluslararası ortaklıklarının merkezine yerleştirme çağrısında bulunuyor.

“Eylem için çağrıda bulunuyoruz, umutsuz olanı teselliye çalışmıyoruz.” diyen başyazar Kevin Watkins ekliyor “Kararlılıkla çalışırsak, iklim değişikliğine karşı bu savaşı kazanabiliriz. Fırsat penceresinin kapanmasına göz yummak, insan tarihinde eşi görülmemiş ahlaki ve siyasi bir başarısızlık olur”. Watkins, Bali’deki görüşmeleri, dünyanın yoksullarının çıkarlarını, iklim değişikliği görüşmelerinin merkezine yerleştirmek için benzersiz bir fırsat olarak tanımlıyor.

Rapor, iklim değişikliğinin yoksulları etkileyeceğinin kanıtını sunuyor. Günde 2 doların altına geçinen 2.6 milyar kişiye dikkat çekilen raporda, küresel ısınma yüzünden serbest kalan güçlerin nesiller boyu süren ilerlemeleri durdurabileceği hatta geriletebileceği konusunda uyarılarda bulunuluyor. İklim Değişikliğiyle Mücadele raporunda insani gelişmeye tehdit olarak şunlar gösteriliyor:

· Aşırı kuraklık, yükselen ısılar ve düzensiz yağışların sebep olduğu tarımsal sistemlerin çökmesi sonucu 600 milyon insanın yetersiz beslenmeyle karşı karşıya kalması. Dünyadaki yoksulluğun en yoğun olduğu Afrika’nın güneyindeki yarı kurak bölgelerde 2060 yılına kadar tarımsal ürünlerde potansiyel %26 kayıpların olması
· 2080 yılına kadar 1.8 milyar insanın su sıkıntısı çekmesi. Buzulların erimesi ve yağışların düzeninin değişmesi sonucu Güney Asya ve Kuzey Çin’de ciddi ekolojik krizlerin yaşanması
· Sel baskınları ve tropikal fırtınalar nedeniyle kıyı şeridinde ve deniz seviyesine yakın bölgelerde yaşayan 332 milyon insanın yerinden olması. 70 milyon Bangladeşli, 22 milyon Vietnamlı ve 6 milyon Mısırlı, küresel ısınmanın sebep olduğu sel baskınlarından etkilenebilir.
· Ortaya çıkan yeni sağlık risklerinin yanısıra, fazladan 400 milyon kişinin sıtma riskiyle karşı karşıya kalması

Yeni bir araştırmanın kanıtlarını ortaya koyan İnsani Gelişme Raporu yazarları, iklim değişikliğinin insana çıkacak faturasının küçümsendiği görüşünde. Yazarlar, iklim değişikliği ile beraber daha sık ve yoğun yaşanacak olan kuraklık, seller ve fırtınalar gibi iklim olaylarının, yoksulluk ve eşitsizliğin şimdiden en önemli faktörleri olduğunu belirtiyorlar ve küresel ısınma bu etkileri güçlendirecek.

“Milyonlarca insan için bu, yoksulluğa tek yönlü bir bilet ve uzun dönemli dezavantajlar sunan olaylar” diyor rapor. Hayatları tehdit etmek ve acıya sebep vermek dışında bu gibi doğal afetler, tüm varlıkları yokediyor, yetersiz beslenmeye sebep oluyor ve çocukların okuldan alınmasına yolaçıyor. Rapor, Etiyopya’da çocukluğunun ilk dönemleri kuraklığa rastlayan bir çocuğun %36 daha yetersiz besleneceğini ortaya koyuyor ve bu, iki milyon çucuğun yetersiz beslenmesi anlamına geliyor.

Rapor, tehditlerin, yoksullar üzerindeki ilk etkilerine odaklanırken, iklim değişikliğiyle mücadele etmedeki başarısızlığın gelecek nesilleri ekolojik bir felakete sürükleyebileceği konusunda da uyarıda bulunuyor ve Batı Antartika’daki buz tabakalarının kırılabileceğini, buzulların eriyebileceğini ve insanlığa sistematik tehditler olarak denizlerdeki ekosistemin bozulabileceğini belirtiyor.

“Elbette belirsizlikler var ama bu büyüklükteki risklerle karşılaştığınız zaman belirsizlikler eyleme geçmemek için bir sebep olamaz. Isınmayı kendi isteğimizle azaltma, bunun gibi olası çok büyük risklere karşı satın aldığımız bir sigorta gibidir. İklim Değişikliğiyle Mücadele bugün insani gelişmeye olan bağlılığımız ve çocuklarımız ve torunlarımız için ekolojik güvenlik sağlayacak olan bir dünya yaratmak ile ilgilidir” diyor Derviş.

Tehlikeli İklim Değişikliğinden Kaçınmak

İnsani Gelişme Raporu’nun yazarları, hükümetleri tehlikeli iklim değişikliklerinden kaçınmak için toplu hedefler koymaya çağırıyor ve sanayi öncesi düzeyin 2 derecelik (3.6F) üstünün eşik olarak hedeflenmesini savunuyor (şu andaki düzey 0.7 derece, 1.3F).

Yeni bir iklim modelinden esin alan rapor bu sınırlar içinde kalmak için bir “21. yüzyıl karbon bütçesi/kotası” koymayı öneriyor. Kota, bu hedefe uyumlu sera gazı salımlarının (emisyonlarının) toplam seviyesini sayılara döküyor. Önümüzdeki mücadelenin boyutunu ölçmeyi amaçlayan bir egzersizde, rapor, mevcut eğilimlerin devam etmesi durumunda 21. yüzyıl için hesaplanan karbon bütçesinin 2032 yılına kadar tükeneceğini tahmin ediyor. Yazarlar, mevcut eğilimler devam ettiği takdirde 2 derecelik (3.6F) sınırda kalmak yerine 4 derecelik bir kota ihlalinin olabileceği konusunda uyarıda bulunuyor.

İnsani Gelişme Raporu, Bali’de görüşülen bazı çok önemli konulara ışık tutuyor. Gelişmekte olan önemli ülkelerin salımlarının oluşturduğu tehditlerin gerçekliğini onaylayan yazarlar, gelişmiş ülkelerin hükümetlerinin en derin ve en acil kısıntıları yapmaları gerektiği görüşünde... Yazarlar, zengin ülkelerin, bu problemin ortaya çıkışında tarihi sorumluluk taşıdıklarının, görece daha fazla karbon salımı yaptıklarının ve eyleme geçmek için gerekli finansal ve teknolojik kapasiteleri olduğunun altını çiziyor.

“Gelişmekte olan dünyadaki insanlar, Kuzey Amerika’da olduğu kadar karbon salımında bulunsalardı, sonuçlarına katlanmak için dokuz gezegenin atmosferine ihtiyaç duyardık” diyor Watkins.

İklim değişikliğinden kaçınmaya uyumlu bir salım yolu için örnek bir çerçeve kullanan İnsani Gelişme Raporu şu önerilerde bulunuyor:

· Gelişmiş ülkeler sera gazı salımlarını 2050 yılına kadar 1990’lı seviyelerin %80’i kadar ve 2020’ye kadar da %30 kadar azaltmalı.
· Gelişmekte olan ülkeler, salımlarını 2050 yılına kadar 1990’lı seviyelerin %20’si kadar azaltmalı. Ancak, bu kısıntılar 2020’den sonra yapılmaya başlanmalı ve finans ve düşük karbon transferi yollarıyla uluslararası işbirliği tarafından desteklenmeli.

Bu ölçeğe göre hesaplandığında, yazarlar, gelişmiş ülke hükümetleri tarafından belirlenen hedeflerin gerekenin altında kaldığını görüyor. Rapor ayrıca, en gelişmiş ülkelerin en mütevazi ve iddiasız kısıtlamaları yapmakta bile başarısızlığa uğradığını belirtiyor (bu oran Kyoto Protokol’ünde anlaşmaya varıldığı üzere salımları 1990’lı yılların seviyesinden %5 oranında azaltmayı öngörüyor). Rapor, iddialı hedeflerin konmuş olduğu durumlarda bile gelişmiş ülkelerden çok azının belirtilen iklim güvenlik hedeflerini somut enerji politikalarıyla uyumlu hale getirdiğini belirtiyor.

Gelecekteki salımlar için yazılan senaryolar, bizi bekleyen mücadelenin boyutunu destekliyor. Mevcut eğilimlerle karbon salımlarının 2030 yılına kadar %50 artacağı öngörülüyor. Böyle bir sonuç tehlikeli iklim değişikliğini kaçınılmaz kılacaktır. “Sonuç olarak, küresel enerji sisteminin gezegenimizin sürdürülebilirliğini sağlayan ekolojik sistemle uyumlu olmadığı aşikardır” diyor Watkins ve ekliyor “bu iki sistemi birbirine uyumlu hale getirmek, düzenlemelerde önemli değişimleri, pazar teşviklerini ve uluslararası işbirliği gerektirecektir”.

İklim Değişikliğiyle Mücadele, tehlikeli iklim değişikliğinden kaçınmak amacıyla iklim güvenliği ile enerji politikaları arasındaki uçurumu kapatmak için gereken bir dizi politikayı belirliyor. Bunlardan en önemlileri:

· Karbonu fiyatlandırmak. Rapor, hem karbon vergilendirmesinin hem de permi ticaretinin önemli rol oynayacağı görüşünde. Karbon vergilerini giderek arttırmak yatırımcıların önündeki teşvik yapılarını değiştirmede güçlü bir araç olacaktır. Rapor ayrıca karbon vergilerinin ekstra bir vergi yükü oluşturmak zorunda olmadığı ve bunun, iş vergilerinin düşürülmesiyle dengelenebileceğinin altını çiziyor.

· Daha güçlü denetim standartları. Rapor, hükümetleri araç salımları ve bina ve elektrikli aletlerin yaydığı salımlar konusunda daha sıkı standartlar uygulamaya çağırıyor.


· Düşük karbon enerji tedarikinin gelişmesini desteklemek. Rapor, kullanılan yenilenebilir enerji payında kullanılmamış bir potansiyelin ve karbon yakalama ve tutma gibi teknoloji devrimlerinin öneminin altını çiziyor.

· Finans ve teknoloji transferi üzerine uluslararası işbirliği. Yazarlar, giriş için hiçbir teşvik sağlamayan ve enerji maliyetlerini arttırmayı öngören anlaşmalara gelişmekte olan ülkelerin katılmayacağını belirtiyor. Rapor, bir İklim Değişikliği Azaltma Tesisinin kurulmasını ve bu tesisin gelişmekte olan ülkelerdeki aşamalı düşük-karbonlu enerji yatırımlarını ortak iklim değişikliği hedeflerini finanse etmede yıllık 25-50 milyar dolar sağlamasını istiyor.

Ekonomik modelleme çalışmasından yola çıkarak, İnsani Gelişme Raporu, sera gazlarını 450 ppm’de dengelemenin maliyetinin 2030’a kadar dünya gayrı safi yurtiçi hasılasının ortalama %1.6’lık bir orana sınırlandırılabileceğini öngörüyor. Derviş “Bunlar gerçek maliyetlerken, eyleme geçmemenin maliyeti gerek ekonomik, gerek sosyal, gerekse insani bakımdan çok daha fazla olacaktır” diye uyarıyor. Rapor tehlikeli iklim değişikliğinden kaçınmanın maliyetini, dünyanın orduya yaptığı mevcut harcamaların üçte ikisinden daha az olacağına dikkat çekiyor.

Adaptasyon çabalarının dikkate alınmaması

İklim Değişikliğiyle Mücadele azaltmanın orta-vadeli rolünün altını çizerken, uyum mücadelesinin ihmal edilmesine karşı da uyarıda bulunuyor ve sıkı bir azaltmayla bile dünyanın yirmi birinci yüzyılın ilk yarısına kadar devam eden bir ısınmanın olacağına dikkat çekiyor. Rapor, insani gelişmede gerilemelere neden olan iklim değişikliğini önlemek ve yetersiz azaltma tehlikesine karşı korunmak için uyumun öneminin altını çiziyor.

Rapor ayrıca uyum kapasitesindeki aşırı eşitsizliğe de değiniyor. Zengin ülkeler, hükümetler başrolde olacak şekilde iklim değişikliği savunma sistemlerine büyük yatırımlar yapıyor. Bunun tersine, gelişmekte olan ülkelerde “insanlar batmaya veya kendi kaynaklarıyla yüzmeye bırakılıyorlar” diyor Cape Town Başkiposu Profesor Desmond Tutu, raporda ve bunun “adaptasyon ayrımcılığının yaşandığı bir dünyaya” yolaçtığını vurguluyor.
Watkins ise “kimse iklim değişikliğinin zengin ülkelere getireceği uzun dönemli ekolojik zorlukları olduğundan az göstermek istemiyor” diyor. “Ancak yakın döne

Zengin ülkelerin karbon salımları Afrika’daki ilerlemeyi tehdit ediyor ama 2007/2008 İnsani Gelişme Raporu bir çıkış öneriyor

Ankara, Aralık 2007

İklim değişikliği üzerine 27 Kasım 2007 tarihinde açıklanan 2007/2008 İnsani Gelişme Raporu’na göre, gelişmiş ülkelerin karbon izleri, bu salımları kısıtlamak ve yoksulların geçim kaynaklarını iklim değişikliğinden korumak için yatırım yapılmadıkça, Afrika’nın güneyinde sağlık, eğitim ve yoksulluğu azaltma alanlarında yapılan ilerlemeleri durduracak hatta geriletecek.

Yakın zamanda yayınlanan Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli raporundan yola çıkan Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın İklim Değişikliğiyle Mücadele: Bölünmüş bir Dünyada İnsani Dayanışma başlıklı İnsani Gelişme Raporu, Endonezya’nın Bali adasındaki iklim değişikliği görüşmelerinin yolunu aydınlatıyor ve 10 yıllık fırsat penceresinin hala uygulamaya konulabileceğinin altını çiziyor.

Bu fırsat penceresi kaçırılırsa, iki derecenin üstündeki ısı artışları Afrika’nın güneyinde fazladan 600 milyon insanın aç kalmasına, Rift Valley gribi ve sıtma gibi sivrisinek kaynaklı hastalık salgınlarının yaygınlaşmasına ve bölgede 2060 yılına kadar 26 milyar dolarlık zirai kayıpların yaşanmasına sebep olabilir – 2005 yılında Afrika’nın güneyine giden toplam ikili yardımdan daha fazla.
“Yirmibirinci yüzyılın karbon bütçesi – ısının iki derecenin üstüne çıkmamaması olasılığında emilecek karbon miktarı – şimdiden harcanmış durumda; 2032 yılına kadar tükenme tehdidi altında” diyor raporun baş yazarı ve UNDP’nin İnsani Gelişme Raporu Ofisi Direktörü Kevin Watkins. “yoksullar, en az karbon salımı yapan ve kendilerini korumak için en az araca sahip olanlar, gelişmiş ülkelerin “enerji-zengini hayat tarzlarının” ilk kurbanları” diye de ekliyor.

Dokuz gezegenlik yaşam biçimi

Afrika’nın güneyinde yaklaşık 550 milyon kişinin enerjiye erişimi yok. Aileler dumanlı taşlar üzerinde bitki ve hayvan gübresiyle yemek yapmaya terkedilirken, gelişmiş ülkelerdeki zenginler enerji faturalarını şişirmekle meşgul. Solunum yolları hastalıklarının bir bölümüne neden olan bu duman, günümüzde çocukların en büyük katili.

İklim Değişikliğiyle Mücadele raporu gezegendeki her yoksulun, bir Amerikalı ya da bir Kanadalı kadar enerji zengini yaşam biçimleri yaşıyor olsalardı, ortaya çıkan kirlilikle 9 gezegene ihtiyaç duyulacağını ortaya koyuyor. Gerçekte, 23 milyon vatandaşıyla Amerika’nın Teksas eyaleti, Afrika’nın güneyinde 750 milyon kişinin toplamının salacağı karbondiyoksitten daha fazla karbondiyoksit salıyor, diyor rapor.

Bu kesin farklılıklar karşılaştırıldığında, yazarlar, önemli küresel salım kısıntılarının, yoksullara temel enerji hizmetleri götürme çabalarını zayıflatmaması gerektiğini vurguluyor. Dünyanın en zengin ülkeleri 2050 yılına kadar salımları en az %80 azaltarak karbon bütçesini dengelemede öncülük etmek için tarihi bir sorumluluğa sahipler, diyor rapor ve dünyanın yoksullarını korumak için uluslararası uyum çabalarına yıllık 86 milyar dolar küresel yatırım yapmaları gerektiğini ekliyor.

UNDP Başkanı Kemal Derviş “Afrika yeni bir yüzyıla adım atıyor. Umut var. Büyüme ve kalkınma hızlanıyor ve barış, kıtanın birçok bölgesinde pekişiyor” diyor ve ekliyor “iklim değişikliğiyle mücadelede doğru yolda olmak, önemli insani gelişme ilerlemelerine de katalizör etkisi yapar ama iklim değişikliğiyle ilgili herhangi bir faaliyete geçmezsek en az karbon izi olan Afrika’nın umudu bastırılmış olur”.

İnsani Gelişme Tuzakları

Mevcut deliller iklim değişikliği ile seller, kuraklık gibi iklimsel afetlerin arttırılmış risklere ve bunlardan etkilenen birçok insanın gelişmekte olan ülkelerde yaşadıkları bağlantısına işaret ediyor, İklim Değişikliğiyle Mücadele raporu.... Yazarlar 2000-2004 yılları arasında Ekonomi İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’ne üye ülkelerdeki her 1500 kişiden bir kişiye oranla, gelişmekte olan ülkelerde yaşayan her 19 kişiden birinin, her yıl iklim felaketlerinden etkilendiğini ortaya koyuyor.



Bir sel veya kuraklık felaketi sonrasında Afrika’daki yoksul insanların uğradığı zararların boyutunu resmetmek imkansızdır. Sigortaya, birikmiş paraya ve varlıklara sınırlı erişimi olan yoksul evler, ekinleri yokeden, iş fırsatlarını azaltan, gıda fiyatlarını arttıran ve mülkleri harap eden iklim felaketleri sonrasında zorlu seçeneklerle karşı karşıya kalıyor.

1999 yılında Malawi’de yaşanan kuraklık sonrasında, birçok insan daha az yiyerek hayatta kaldı diyor İklim Değişikliğiyle Mücadele raporu. Bu insanlar ayrıca tüm birikimlerini kullandılar ya da para ödünç aldılar, geçim kaynaklarını, kümes hayvanlarını ve ev eşyalarını sattılar. Daha sonra 2002 yılında, kuraklık yeniden başladığında neredeyse 5 milyon insanın acil yemek yardımına ihtiyacı vardı. Bu yardım hemen gelmedi, diyor rapor ve ailelerin, hırsızlık ve fuhuş gibi aşırı hayatta kalma yöntemlerine başvurduğunu belirtiyor.

Rapor, iklim felaketlerinin insanları nasıl yokuş aşağı bir yoksulluk döngüsünde hapsedebileceğini gösteriyor. Örneğin yazarlar kuraklık sırasında doğmuş çocukların yetersiz beslendiklerini ve sağlıklı büyüyemediklerini ortaya koyuyor. Dünyanın en çok kuraklık çeken iki ülkesi olan Etiyopya ve Kenya’da kuraklık sırasında doğan beş yaş ve altı çocuklar kuraklık sırasında doğmamış çocuklara oranla sırayla %36 ve %50 daha yetersiz beslenmiş oluyor. Rapora göre bu, Etiyopya için 2005 yılında fazladan 2 milyon çocuğun yetersiz beslenmesi anlamına geliyor. Nijerya’da kuraklık esnasında doğmuş iki yaş ve altı çocukların sağlıklı büyüyememeleri %72 daha olası.


“Adaptasyon Ayrımclığı”yla Mücadele

Yazarlar, karbondiyoksit salımlarının sınır tanımadığını belirtirken – Texas’tan yapılan 1 tonluk salım, Niamey, Nijerya’dan yapılacak 1 tonluk salımla aynı zararı verir –, bu bölgelerde oturanların iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele etme kapasiteleri önemli ölçülerde farklılık gösteriyor.



Küresel ısınma, Afrika’nın geniş bölgelerinde hava düzenini değiştirdikçe, ekinler tahrip oluyor ve insanlar aç kalıyor diyor İklim Değişikliğiyle Mücadele raporu. Bunun tersine, “zengin ülkelerde iklim değişikliğiyle mücadele bugüne kadar termostatı ayarlama, daha uzun ve daha sıcak yazlarla başa çıkma ve mevsimsel geçişler yaşamaktan ibaretti”.

Örneğin Kaliforniya’da, yükselen ısıların Sierra Nevada dağ sıralarındaki - burası Eyalet’in su depolama sistemi niteliğinde - kar yağışını azaltması bekleniyor. Bu yıl boyunca mevcut olan suyun miktarını tehdit ederken, Kaliforniya kuru bölgelere su akışını devam ettirmek için geniş rezervuar sistemleri ve su kanalları geliştirirken su geri dönüşüm çalışmalarına da büyük yatırımlar yapıyor.
Buna karşılık Kuzey Kenya’da, artan sıklıkta görülen kuraklık, kadınların su bulmak için daha uzun mesafeler yürümeleri anlamına geliyor– bu mesafe günde genel olarak 10 ile 15 kilometre arasında değişiyor – diyor rapor. Bu durum kadınları kişisel güvenlik riskleriyle karşı karşıya getiriyor, genç kızların okula gitmesini engelliyor; son derece büyük fiziksel bir sıkıntı oluşturuyor – 20 litre su barındıran plastik bir taşıma kabı yaklaşık 20 kilo ağırlığında.

Cape Town, Güney Afrika Başkiposu Profesor Desmond Tutu “iklim değişikliğinin oluşturduğu tehditlerde, dünyanın yoksullarının batmaya veya kendi yetersiz kaynaklarıyla yüzmeye bırakılmaları ahlaki açıdan yanlıştır” diyor. “ama bu tam da şu an olan şey. Dünya, bir adaptasyon ayrımcılığına doğru sürükleniyor”.

Gelişmekte olan ülkelerde, çok taraflı uyum sistemlerine yapılan mevcut harcamalar bugüne kadar 26 milyon doları buldu. Bu sayı Birleşik Krallık’ın sel savunma sistemlerine harcadığı haftalık paraya eşdeğer. Bu miktar, yeterli olmaktan çok uzak diyor rapor ve iklim altyapı çalışmalarına uyum çabaları ve yoksulların iklim değişikliklerine uyumunu sağlamak için, gelişmiş ülkeleri yıllık en az 86 milyar dolar ya da Ekonomi ve İşbirliği Örgütü’ne üye ülkelerin toplam gayrısafi yurtiçi hasılanın %0.2’si kadar yeni küresel yatırımları desteklemeleri için çağrıda bulunuyor.

Bali için bir yol haritası

İklim Değişikliğiyle Mücadele raporu hem ulusal hem de uluslararası seviyelerde çok büyük değişiklikler yapılmadığı takdirde, iklim değişikliğinin Afrika’da Binyıl Kalkınma Hedefler’ine ulaşma çabalarını durduracağının ya da gerileteceğinin altını çiziyor. Mevcut yardım yatırımları, iklime bağlı olaylar yüzünden risk altına girmiş olacak ve kalkınma parasının büyük bir bölümü uzun-vadeli kalkınma yerine, iklim değişikliğinin acil etkileriyle mücadeleye aktarılacak.

Bu zorlukları akılda tutmak kaydıyla, rapor, iki set öneride bulunuyor. İlk set, başarılı bir uyum planlamasının temelleriyle ilgili:

· Kıtanın meteorolojik izleme ağını genişletmek: Böylece çiftçiler bölgedeki iklim şekilleri hakkında daha iyi bilgiye daha hızlı ulaşabilirler. Şu anda kıtada her 25,460 metrekarelik alan için bir tane meteoroloji istasyonu var. Buna karşılık Hollanda’da her 716 metre karelik alan için bir istasyon var.

· Su-depolama ya da su-toplama tesisleri gibi iklime uyum altyapılarına yatırım yapmak: Bu tesisler, Etiyopya, Kenya ve Tanzanya gibi yılın birkaç haftası şiddetli yağmur alan ülkeler için özel önem taşıyor.

· Ulusal sosyal sigorta programlarını geliştirmek: İklim değişikliğine bağlı felaketlerden çiftçileri ve yoksul kentlileri korurken esneklik sağlamak. Ekonominin en alt yüzde 10’luk bölümünde yeralan ailelere ayda 6 dolar vermeyi öngören Zambiya’daki Kaloma pilot projesi bu gibi programlar için bir örnek teşkil edebilir.

· Erken-uyarı sistemlerine yatırım yapmak: 2000 yılının büyük tahripli sellerini takiben Mozambik’te oluşturulan erken uyarı ve erken-cevap sistemleri raporun yazarları tarafından verilen iyi bir örnek.

İkinci set öneriler, Aralık ayında Bali’de biraraya gelen tüm liderler için kesin bir yapılacaklar listesi oluşturuyor. – bu liste, raporun yazarlarının gezegenimizi ve içinde yaşayan yoksulları, iklim değişikliğinin en kötü etkilerine karşı korumak için gerekli gördüğü, 2012 yılı çok-taraflı anlaşma sonrası bağlayıcı ve uygulanabilir olan bir yol haritası niteliğinde.

· Salımları kısıtlamak: Gelişmekte olan ülkeler için 2050’ye kadar 1990’lı seviyelerden en az %20 ve gelişmiş ülkeler için 2020’ye kadar 1990’lı seviyelerden en az %30 ve 2050’ye kadar ise en az %80 kesinti yapmak

· İklim Değişikliği Etkilerini Azaltma Tesisi kurmak: bu tesis, gelişmekte olan ülkelerdeki giderek artan düşük-karbonlu enerji yatırımlarını finanse etmek ve gelişmekte olan ülkelere hem düşük salımlı yollar sağlamak hem de bağlayıcı uluslararası salım kesintileri teşvik etmek için kurulmalı. Bu yıllık 25-50 milyar dolar yatırımı gerektiriyor.

· Karbonu fiyatlandırmak: bir dizi karbon vergilendirmesi ve permi ticareti sistemlerinin küresel anlamda genişletilmesi yollarıyla karbon vergilendirilmeli.

· Karbon pazarına katılmalarını sağlamak amacıyla gelişmekte olan ülkelerin kapasitelerini arttırmak
· Düzenleyici standartları güçlendirmek: Araç, bina ve elektrikli aletlerin salımları üzerinde daha sıkı verimlilik standartları uygulama yoluyla düzenleyici standartları güçlendirmek.

· Düşük karbonlu enerji geliştirilmesini desteklemek: yenilenebilir enerji payındaki kullanılmamış potansiyelin ve karbon tutma ve saklama gibi devrimsel teknolojik atılımlara yatırım yapma ihtiyacının farkına varırken, büyümeyi ve enerjiye erişimi de teşvik etmek.

· Adaptasyon için yıllık 86 milyar dolar ya da kuzey ülkelerinin gayrısafi yurtiçi hasılalarının toplamının yüzde 0.2sini ayırmak: bu, iklim koşullarından etkilenmeyen altyapılar ve iklim değişikliğinin etkilerine yoksulun esnekliğini ve uyumunu sağlamak için gerekli.

· Adaptasyonu, yoksulluğu ve aşırı eşitsizliği azaltma gibi tüm planların bir parçası yapmak: yoksulluğu azaltma strateji belgeleri dahil olmak üzere.

2007 İnsani Gelişme Raporu, Birleşmiş Milletler Yıllık Endeksi’nde artık İzlanda’nın Başı Çektiğini Belirtiyor

Ankara, Aralık 2007

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın 27 Kasım 2007 tarihinde yayımladığı 2007/2008 İnsani Gelişme Raporu’na göre İzlanda, Norveç’i küçük bir farkla geride bırakarak İnsani Gelişme Endeksi’nin (HDI) en üst sırasına yerleşti. Norveç, son altı yıldır listenin başında yeralıyordu. Raporun yazarları, sıralamadaki bu değişikliğin, yeni ortalama yaşam süresi ve kişi başına düşen gayrısafi yurtiçi hasıla tahminlerinden kaynaklandığını belirtiyor.

İlk kez 1990 yılının İnsani Gelişme Raporu’nda tanıtılan İnsani Gelişme Endeksi, BM ortaklarından ve diğer resmi kaynaklardan edinilen en son verilere dayanılarak, ortalama yaşam süresi, yetişkinlerde okur-yazarlık, ilköğretim, ortaöğretim ve üst öğretime kayıt ve gelir düzeyleri incelenerek hazırlanıyor. Ölçümler, ülkelerin sunduğu verilere dayanıyor ve Endeks düzenli olarak yeniden uyarlanıyor.

2007 İnsani Gelişme Endeksi, Çin’in özel yönetim bölgesi olan Hong Kong ve işgal altındaki Filistin toprakları dahil olmak üzere 175 BM üye ülkesinin 2005 istatistiklerini  değerlendiriyor. Bu yılki İnsani Gelişme Endeksi sıralaması, aralarında Afganistan, Irak ve Somali gibi 17 BM üyesi ülkeyi yetersiz güvenilir veri eksikliği sebebiyle içermiyor.

Tümü Afrika’nın güneyinde bulunan yirmi iki ülke “düşük insani gelişme” kategorisinde yeralıyor. Bu ülkelerin onunda, her beş çocuktan ikisi 40 yaşına kadar yaşayamayacak. Bu oran Zambiya’da her iki çocuktan bir çocuğa denk geliyor. Buna karşılık sıralamada yeralan ilk 20 ülkeden sadece Danimarka ve Amerika Birleşik Devletleri’nde çocukların yüzde onundan azı 60 yaşına kadar yaşayamayacak.

Brezilya, Çin ve Hindistan dahil olmak üzere birçok ülkede, insani gelişme son 30 yılda arttı ancak bazı ülkelerde ise gerileme görülüyor. Toplamda 16 ülkenin insani gelişme endeksi 1990 yılına oranla daha düşük. Bu ülkelerden üçü olan Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Zambiya ve Zimbabve 1975 yılındaki insani gelişme sıralamalarının da altına düştü.

Ne Kadar Kalkınma, O Kadar Salım

İklim değişikliğinin, dünyanın yoksulları ve savunmasızları üzerindeki etkilerini ele alan İklim Değişikliğiyle Mücadele: Bölünmüş bir Dünyada İnsani Dayanışma başlıklı bu seneki İnsani Gelişme Raporu, enerjinin insani gelişmedeki rolünün, o ülkenin karbondiyoksit salımlarına yansıdığını belirtiyor.

Rapora göre, İnsani Gelişme Endeksi sıralamasında ilk 20’de yeralan ülkeler 2004 yılında, orta ve düşük insani gelişme kategorisinde yeralan tüm ülkelerden daha fazla karbondiyoksit salımı yaptı. Diğer yandan Çin ve Hindistan gelişmekte olan ülkeler arasında en çok karbondiyoksit salımı yapan ülkeler ancak yine de bu iki ülke 2004 yılında İnsani Gelişme Endeksi’nde en üst sırada yeralan 32 ülkeden – Amerika Birleşik Devletleri hariç – daha az salım yaptılar. Amerika Birleşik Devletleri tek başına Çin ve Hindistan’ın 2004 yılında beraber yaptığı salım kadar çok salım yaptı.

Ülkelerin İnsani Gelişme Endeksi değerlerine göre sıralamaları aşağıdaki listede mevcuttur:

İnsani Gelişme Endeksi

İnsani Gelişme Endeksi (HDI), ortalama ömür, eğitim ve ayarlanmış gerçek gelir alanlarındaki seviyeleri ölçer.